- Kendi dilinde de keyifle okuyacağın, sayfa başına yalnızca birkaç bilinmeyen kelime çıkan bir kitap seç.
- Her gün 15–20 dakika oku. Düzenli okumak, uzun okumaktan iyidir.
- Yalnızca tekrar eden ya da anlamı tıkayan kelimelere bak.
- Her kelimeyi geldiği cümleyle birlikte sakla; bir sonraki okumadan önce birkaçını gözden geçir.
- Okuduğun şey hakkında iki üç satır yaz. Kelimeyi senin yapan şey onu kullanmaktır.
Okumak neden işe yarar
Okurken kelimelerle, anadili İngilizce olanların karşılaştığı biçimde karşılaşırsın: bir cümlenin içinde, bir iş görürken. Hangi kelimenin hangisiyle yan yana geldiğini, fiilden sonra hangi edatın kullanıldığını, bir ifadenin ne kadar resmî durduğunu görürsün. Kelime listesi bunların hiçbirini gösteremez.
Okumak tekrarı da senin yerine yapar. Sık kullanılan kelimeler ve yapılar her sayfada geri gelir; sen farkına varmadan tekrar edilmiş olurlar. Kitabı sen seçtiğin için de bu, isteyerek yapacağın bir çalışmaya dönüşür.
1. adım: Doğru kitabı seç
İngilizce öğrenmek için en iyi kitap, bitirmek istediğin kitaptır. Zor sayfalardan seni merak geçirir, görev duygusu değil.
- Seviyeyi tek sayfayla ölç. Kitabın ortasından bir sayfa aç ve oku. Olanları takip edebiliyor ve yalnızca birkaç bilinmeyen kelimeyle karşılaşıyorsan seviye doğrudur. Her paragrafta kayboluyorsan kitabı sonraya sakla.
- Bildiğin bir şeyle başla. Türkçesini okuduğun bir kitap ya da filmini izlediğin bir hikâye daha kolaydır; olay örgüsünü ve dili aynı anda öğrenmek zorunda kalmazsın.
- Önce güncel ve sade anlatımı seç. Çağdaş romanlar, genç yetişkin kitapları ve anlatı ağırlıklı kurgu dışı kitaplar bugün konuşulan İngilizceyi kullanır. On dokuzuncu yüzyıl klasikleri çok güzeldir ama çok daha zordur.
- Seviyelendirilmiş kitaplar da olur. Belirli bir seviyedeki öğrenciler için yazılırlar. Onları bir köprü olarak kullan, orada kalma.
2. adım: Her gün biraz oku
Günde on beş yirmi dakika, pazar günü iki saatten daha çok işe yarar. Kısa ve düzenli okumalar hikâyeyi de kelimeleri de aklında taze tutar. Okumayı zaten yaptığın bir şeye bağla: yolculuk, sabah kahvesi, uykudan önceki sakin dakikalar.
3. adım: Hangi kelimeye bakacağına karar ver
Her bilinmeyen kelimeye bakmak romanı ödeve çevirir. Hiçbirine bakmamak ise aynı kelimelerin bilinmez kalması demektir. Doğrusu seçici olmaktır.
| Kelime… | Ne yapmalı |
|---|---|
| bir kez geçiyor ve cümle yine de anlaşılıyor | Okumaya devam et. |
| iki üç kez tekrar ediyor | Bak. Yazar onu seviyor, başka yazarlar da sevecek. |
| cümlenin anlamını tıkıyor | Hemen bak. |
| bir kalıbın parçası (“give in”, “run into”) | Parçalarına değil, kalıbın bütününe bak. |
Ayrıntısı şu rehberde: Okurken bilmediğin kelime çıkınca ne yapmalısın.
4. adım: Kelimeyi cümlesiyle birlikte sakla
Tek başına bir kelime kolay unutulur. Karşılaştığın cümlenin içindeki kelime ise yanında küçük bir hatıra taşır: kim söyledi, o sırada ne oluyordu, nasıl bir his vardı.
Kâğıt defter de kullansan, uygulama da kullansan, yalnızca Türkçe karşılığı değil cümleyi de yaz. OKREAD bu fikir üzerine kurulu: kelimeye dokununca o cümledeki anlamını gösterir, kaydedince cümlesini, kitabını ve sayfasını da birlikte saklar.
5. adım: Kelimeyle yeniden karşılaş
Öğrendiğin şeylerin çoğu, tekrar görmezsen silinir. En güvenilir çözüm aralıklı tekrardır: kelimeye bir gün sonra, sonra birkaç gün sonra, sonra bir iki hafta sonra bak; kelime yerleştikçe aralar açılsın.
Uzun çalışmalara gerek yok. Okumaya başlamadan önceki iki dakika birkaç kelime için yeter. Anlamına bakmadan önce hatırlamaya çalış; hafızayı güçlendiren o küçük hatırlama çabasıdır.
6. adım: Okuduğunu kullan
Okumak anlamayı geliştirir. Bir kelimeyi konuşurken ya da yazarken kullanabilmek için onu en azından birkaç kez kendin üretmen gerekir.
- Her okumadan sonra İngilizce iki üç satır yaz: ne oldu, sence sonra ne olacak.
- O satırlarda bugün kaydettiğin kelimelerden birini kullanmaya çalış.
- Kitabı birine anlat; yapabiliyorsan İngilizce.
Sık yapılan hatalar
- Fazla zor bir kitap seçmek. Bu konuda gurur kötü bir rehberdir. Bol miktarda kolay okuma, az miktarda zor okumadan iyidir.
- Her cümleyi kafanda Türkçeye çevirmek. Amacın çevirmek değil, anlamak. Zihnindeki resim netse devam et.
- Hiç tekrar etmediğin kelimeler biriktirmek. Bir daha görmediğin 500 kelimelik liste, beş kez karşılaştığın 30 kelimeden daha az şey öğretir.
- Sıkılınca bırakmak. Kitap seni sıkıyorsa kitabı değiştir. Okumayı bırakma.
Sık sorulan sorular
Farkı ne kadar sürede görürüm?
Çoğu kişi birkaç haftalık günlük okumadan sonra okumanın kolaylaştığını fark eder: daha az duraklama, daha çok hikâye. Aktif olarak kullanabildiğin kelimeler daha yavaş gelir ve ne kadar yazıp konuştuğuna bağlıdır.
Kâğıttan mı okumalıyım, ekrandan mı?
Hangisini her gün gerçekten yapacaksan onu. Ekran, kelimeye bakmayı ve kaydetmeyi çok hızlandırır; bu da seni hikâyenin içinde tutar.
Okumak mı daha iyi, dinlemek mi?
İkisi de işe yarar ve birbirini destekler. Okumak kelime dağarcığını hızla büyütür; dinlemek kelimelerin nasıl söylendiğini öğretir. Okuduğun bir bölümü sonra dinlemek ikisini birleştirmenin kolay bir yoludur.